Videoland grijpt in bij overname Viaplay en uitzendrechten: F1-fans worden de dupe

Verschillende mediabedrijven hebben deze week een gezamenlijke brandbrief gestuurd naar Den Haag. Het gaat om onder meer Videoland, dat onder DPG Media valt en de Nederlandse tak van Viaplay voor 142 miljoen euro gaat overnemen. Ze roepen daarin op tot extra maatregelen tegen illegale IPTV. De zendereigenaren en rechtenhouders zijn van mening dat de huidige bestrijding in Nederland niet genoeg is en eisen daarom strengere regelgeving en meer directe handhaving vanuit de overheid.

Consumenten kunnen via gemanipuleerde tv-kastjes en speciale apps met een goedkoop, illegaal verkregen abonnement toegang krijgen tot duizenden televisiezenders en streamingdiensten, zonder dat ze daarvoor toestemming hebben van de rechthebbenden. De mediabedrijven die de brandbrief hebben ondertekend, waaronder de NPO en Talpa naast Videoland en de Nederlandse RTL, richten hun oproep aan de ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Economische Zaken en Klimaat (EZK), Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Justitie en Veiligheid. Volgens hen is deze vorm van online piraterij inmiddels uitgegroeid tot een professioneel en grensoverschrijdend verdienmodel.

Overname Formule 1-rechten door Videoland verhoogt de inzet

De druk vanuit de mediasector valt samen met een flinke verschuiving op de Nederlandse sportrechtenmarkt. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) gaf midden oktober officieel groen licht voor de overname van Viaplay Nederland door DPG Media. Ongeveer vijftig medewerkers gaan daarbij mee over en met de deal van 142 miljoen euro verhuizen niet alleen de Nederlandse uitzendrechten van de Formule 1 naar Videoland, maar ook het Engelse en Duitse topvoetbal, de Premier League en de Bundesliga, en het PDC Darts.

De huidige Formule 1-licentie in Nederland loopt nog tot en met 2029, voordat de rechten opnieuw op de markt komen. Het lopende seizoen wordt naar verwachting nog volledig op de bestaande manier via Viaplay uitgezonden, waarbij de apps en tarieven voor huidige abonnees op korte termijn gelijk blijven. Ondertussen staat de openingsrace van het Formule 1-seizoen van 2027 op 14 maart in Bahrein op het programma en het is nog niet helemaal duidelijk hoe en waar dit wordt uitgezonden en voor welke prijs.

Gevolgen voor lineaire zenders, KIJK en reclame-inkomsten

Het illegale aanbod raakt niet alleen de betaalde sportstreams, maar ook het reguliere televisielandschap, zo legt TotaalTV uit. De lineaire zenders die de NPO, Talpa en RTL aanbieden via providers als Ziggo of KPN zijn ook terug te vinden in de pakketten van illegale IPTV-aanbieders. Het aantal reguliere tv-abonnementen bij de kabel- en telecombedrijven loopt hierdoor terug, waardoor ook de financiële afdracht daalt die deze distributeurs aan de zendereigenaren betalen.

Tevens zorgt het zwartkijken voor verlies op de advertentiemarkt. Het daadwerkelijke aantal kijkers kan bij illegale streams namelijk niet worden geregistreerd, terwijl de prijs van reclameminuten juist wordt berekend op basis van de officiële kijkcijfers en kijkminuten van legale kijkers. Elke kijker die via een illegale weg inschakelt, telt dus niet mee in de metingen en maakt een reclameminuut minder waard.

Beperkte slagkracht van Stichting BREIN en situatie in Nederland

De opsporing in Nederland ligt momenteel grotendeels bij Stichting BREIN. Zij haalden dit jaar al 104 illegale IPTV-diensten offline, maar de mediabedrijven stellen echter dat de mogelijkheden van BREIN tekortschieten. De aangepakte partijen zijn namelijk meestal webwinkels en tussenpersonen die abonnementen doorverkopen, en dus niet de achterliggende servers die de daadwerkelijke streams uitzenden. Dat heeft als gevolg dat de illegale livestreams van bijvoorbeeld een Formule 1-race in de praktijk gewoon zichtbaar blijven.

Daarnaast richt BREIN zich niet op de consument thuis. Ook al is het kijken via illegale IPTV in Nederland op papier strafbaar, er is nog nooit een individuele gebruiker vervolgd. Bovendien weigerden internetproviders in het verleden om klantgegevens achter IP-adressen af te staan aan de handhavingsorganisatie. Verder blijkt uit Europees onderzoek dat Nederland tijdens live-uitzendingen trager kan ingrijpen dan andere landen, omdat de bevoegdheden hier versnipperd zijn over de rechterlijke macht, toezichthouders en vrijwillige afspraken, zo weet TotaalTV verder te melden.

Hardere straffen en automatische blokkades in de rest van Europa

Overheden en justitie in andere Europese landen grijpen inmiddels veel directer in bij zowel de verkopers als de kijkers van illegale sportstreams. Zo lanceerde de FOD Economie in België half september samen met mediatoezichthouder CSA en de audiovisuele sector de campagne #PlayFair, nadat de Economische Inspectie in twee jaar tijd ruim 2.000 illegale websites wist te blokkeren. Omdat ruim 650.000 Belgische huishoudens gebruikmaken van een illegaal abonnement, zorgt dat voor een geschatte schade van 189 miljoen euro per jaar. Belgische verkopers riskeren een gevangenisstraf tot vijf jaar en een boete tot €800.000, maar individuele kijkers kregen daar nog geen boete.

Eindgebruikers worden in Duitsland en Italië al wel daadwerkelijk opgespoord en bestraft. Duitse cybercrime-eenheden van verschillende parketten hebben na internationale acties ruim duizend gebruikers geïdentificeerd. Wie daar bewust een illegale dienst afneemt, riskeert een geldboete of maximaal drie jaar cel, al blijft het in de praktijk meestal bij een boete. In Italië hanteert men sinds de antipiraterijwet van 2023 boetes van €154 tot €5000 voor kijkers, en na de inbeslagname van klantgegevens werden al ruim 2200 abonnees beboet.

De druk wordt ook in andere lidstaten en op Europees niveau flink opgevoerd. De Franse toezichthouder Arcom test momenteel een systeem om IP-adressen van illegale streams realtime te blokkeren. Het doel is dat dit begin 2027 volledig automatisch functioneert. In Zweden ligt tevens een wetsvoorstel klaar om illegale IPTV strafbaar te stellen. Een studie voor het Europees Parlement pleit inmiddels voor bindende Europese regels om illegale livestreams overal binnen dertig minuten op zwart te zetten. Of Nederland die koers gaat overnemen, is nog niet bekend, want er is nog geen reactie vanuit Den Haag gekomen.

Geschreven door

Vincent Bruins - Redacteur GPFans NL

Vincent Bruins (29) is een Nederlandse Formule 1-redacteur met vier jaar ervaring in de F1-journalistiek. Hij heeft meer dan tien jaar ervaring als redacteur en content creator in de GT-racerij. Hij duikt graag in de technische en sportieve reglementen. Zo weet Vincent alle ins en outs op het gebied van bijvoorbeeld de techniek van F1-bolides en straffen. Tevens schrijft hij bij GPFans columns.

Bekijk volledige biografie