São Paulo kan F1-race plotseling verliezen nadat burgers gelijk krijgen in rechtszaak

De gemeente São Paulo heeft een jarenlange juridische strijd rondom de Grand Prix op het circuit van Interlagos verloren. Ze probeerden de contracten voor de Formule 1-race geheim te houden, maar het Braziliaanse Hooggerechtshof (STF) heeft nu definitief geoordeeld dat het stadsbestuur volledige inzage moet geven in de overeenkomsten. Een hoger beroep is niet meer mogelijk, meldt de Braziliaanse krant Metrópoles. De gemeente voerde tijdens de rechtszaak nog aan dat de Formule 1 het contract mogelijk zal beëindigen en de race zal annuleren, wanneer de vertrouwelijke details openbaar worden gemaakt.

De zaak kwam in 2021 aan het rollen, nadat burger Igor Rabelo Melo een verzoek tot inzage had ingediend via de Braziliaanse wet op de openbaarheid van bestuur. Hij wilde de contracten en de interne administratieve processen rond de race in het inzien vanwege zorgen over oneerlijk praktijken. Het stadsbestuur, onder leiding van burgemeester Ricardo Nunes, weigerde echter de documenten vrij te geven. Ze beriepen zich daarbij op strikte geheimhoudingsclausules die zijn opgelegd door Formula One World Championship Limited. Het schenden van deze geheimhouding zou volgens de gemeente kunnen leiden tot het ontbinden van de contracten, het schrappen van de Grand Prix van São Paulo en flinke economische schade voor de stad. Eerdere rechters stelden de eiser al in het gelijk, en nu heeft de Eerste Kamer van het STF de beroepen van de gemeente unaniem en definitief verworpen.

Commerciële afspraak met Formule 1 staat niet boven de grondwet

STF-minister en rapporteur Flávio Dino stelt in het eindoordeel dat een commerciële afspraak met de Formule 1 nooit boven de grondwet mag staan. "Dat komt doordat het bestuur via een contractuele regeling niet de verplichtingen kan omzeilen die de Grondwet het rechtstreeks oplegt. Het zich onderwerpen aan dit soort clausules, ook al zijn ze een voorwaarde voor het sluiten van het contract, heeft niet de kracht om de transparantieplicht te verzachten, zeker wanneer het gaat om het beheer van publieke middelen en het realiseren van het collectieve belang", zo oordeelde Dino.

Dat de stad de race mogelijk kwijtraakt bij openbaarmaking, veegt de hoogste rechter eveneens van tafel: "Het openbaar bestuur kan de nakoming van zijn grondwettelijke plichten niet afhankelijk maken van het handhaven van afspraken die indruisen tegen het primaire publieke belang." Eerder in deze zaak wees rechter Luiz Edmundo Marrey Uint van het gerechtshof in São Paulo (TJSP) er al op dat burgers het recht hebben om toezicht te houden op hoe belastinggeld wordt besteed. "Transparantie in het openbaar bestuur is een verplichting die aan alle overheidsbestuurders wordt opgelegd, omdat zij namens de burgers handelen en de publieke zaak met grotere zorg moeten behartigen dan zij hun eigen privébelangen zouden behartigen", klonk het destijds.

Negentig dagen de tijd na recente contractverlenging

Deze definitieve uitspraak valt precies samen met de recente contractverlenging tussen de Formule 1 en São Paulo, waarmee het circuit van Interlagos tot en met 2035 van een plekje op de kalender verzekerd is. Tot nu toe is het niet openbaar welke kosten en financiële verplichtingen de stad precies op zich heeft genomen om het evenement te organiseren. Zodra de gemeente formeel op de hoogte is gesteld van het vonnis, heeft men maximaal negentig dagen de tijd om alle contracten en bijbehorende dossiers openbaar te maken. Doen ze dit niet, dan riskeren ze dwangsommen en mogelijke vervolging wegens bestuurlijke wanprestatie.

Over de contractverlenging met de Formule 1 meldt het stadsbestuur in een schriftelijke verklaring: "Het nieuwe aanvullende contract behoudt de structuur van het oorspronkelijke contract, zoals commerciële tegenprestaties en de hostingvergoeding, en breidt de looptijd uit met nieuwe financiële, operationele en juridische voorwaarden, en verbeteringen aan de indeling van de locaties voor het evenement."